Kelime nedir? Söz, lâfız, ibare, ilahi söz, emir, vahiy (Kelâm-kadim), bir düşüncenin söyleniş tarzı, biçimi.

Kelime; Arapça K,L,M kökünden türetilmiş olup çoğulu kelamdır. Türkçesi sözcük olan kelime; bir anlamı olan, tek başına kullanılabilen ses veya sesler topluluğudur. Kelime, hece ve harflerden oluşur. Harfler sestir. Seslerin sembolleridir.

Kelimelerin bir iç bir de dış yapısı vardır. Kelimenin iç yapısı maznundur. Her bir kelimenin bir anlamı vardır, bu anlam o kelimenin maznunudur. Anlam veya mana, bir kelimenin imgesini (imaj) oluşturur. Kelimeler bir araya gelerek bir metin oluştururlar. Bu metin ya bir düzyazı metnidir veya bir şiir metnidir. Düzyazı metninde bir sorun yok ama bir şiir metninden söz ediyorsak metindeki kelimeler bir aradayken bir önem arz ederler. Bir düz yazı metninde kelimeler birleşerek bir cümleyi, şiir metninde kelimler birleşerek bir mısrayı (dize) meydana getirir. Dizeler birleşerek bir şiir metnini oluşturur. Şiir metnine giren kelimeler şanslı kelimelerdir. Çünkü seçici olan kişi (şair), o kelimeleri tek tek sözlükten seçerek getirmiş ve şiirin yapısına yerleştirmiştir.

Kelimelerin toplandığı kitabın adı sözlüktür. (Lügat, Ferhange, Kâmus)Bir başka deyişle ‘Kelimeler Kitabı’. Bize öğretilen bu kelimelerle insanı, tabiatı, evreni okuyabiliriz. Çünkü her şeyden önce kelam vardı.

İnsan, kelimelerin yardımıyla konuşur, meramını ifade eder. İnsan kelimelerle meramını yazılı olarak da ifade edebilir. İnsan kelimelerle düşünür, konuşur, yazar ve okur. Demek oluyor ki her şeyden önce insana kelime gereklidir. Bu açıdan bakıldığında İlk insan olan Âdem konuşuyordu ve ona eşyanın bütün isimleri öğretilmişti.(Bakara, 31)

Şiirin yapı taşları olan kelimelerin (yontulmuş şekil verilmiş taş olmalı, moloz taş olmamalı.)bir mimari yapısı olmalıdır.  Bir musikisi, bir ahengi ile bir manası, bir derinliği olmalı değil midir? Örnek : Moloz taş hükmünde bir kelime: olanak! Hemen akla tak, tak sesleri geliyor. Bunun yerine şiirde imkân kelimesini kullanmak şiir için daha elverişlidir. Mesela kuruntu, hayâl kelimesinin yerini tutabilir mi bir şiirde? Şiir metninde ahenk kelimelerdeki sesler yardımıyla sağlanır. Mısralarda meydana gelen musikiyi sesi soluğu olan kelimeler sağlar.

Bir şiirde anlatım, o şiirin diliyle sağlanır. Şiir dilini meydana getiren, seçilmiş kelimelerdir. Örnek:

Ne içindeyim zamanın

Ne büsbütün dışında

Yek pâre geniş bir anın

Parçalanmaz akışında

                                         Ahmet Hamdi Tanpınar

Şiir, işaret ve ses arasındadır. A işaretini görünce, sesini aynı anda işitiriz. A, tek harfli bir hecedir aynı zamanda. BA hecesini duyunca aynı anda sesini de işitiriz. İkisi yan yana gelince ABA diye bir kelime oluşur ve bir anlam kazanır. Aba, yünden yapılmış, dervişlerin giydiği yakasız, bol ve uzun üstlük diye tanımlanıyor kelimeler sözlüğünde. Biz bu olayı, duyularımızla algılıyoruz. Kelimenin en küçük birimi olan harfler birer semboldür. (Simge, remiz)

Ahenk:

Prof. Dr. Mehmet Kaplan Bir yazısında ses sembolizminden söz eder. Şiirde Ahenk (armoni), aliterasyon ve asonansların tekrarı yoluyla sağlanır. (Aliterasyon, ünsüz harflerin, asonans ünlü harflerin birkaç dizede tekrarı ile.) Yani şiirde ahenk sesler yardımıyla sağlanır. Mısralardaki müzikalite de öyle. Şiir, bir bakıma ritmik bir söyleyiştir. Şiirdeki ritmi ahenk sağlar. Şiirde kelimeler adeta birebirleriyle dans eder. Ritim buradan geliyor.

Anlam:

Şiirde anlam, o şiirin olmazsa olmazıdır. Anlamsız şiir olmaz ve yoktur. Şiirde anlam yine kelimeler yardımıyla oluşturulur. Her bir şeyin bir anlamı vardır. Anlamsız olan hiçbir şey yoktur.  Kelimelerin yardımıyla sağlanan ahenk ve mana oldukça önemlidir.

Tema:

Şiirin bir teması olmalıdır.  Şiir sanatı için önemli olan dört ana tema vardır. Aşk, Hayat (varlık), Tabiat (dünya, doğa), Ölüm(ve ötesi)